In 2026 start een nieuwe ronde van het PIENTER-onderzoek: PIENTER 4. Iedereen met een uitnodiging kan hieraan meedoen. Op deze pagina leest u meer over PIENTER 4 en wat meedoen betekent.

Met PIENTER 4 onderzoekt het RIVM hoe goed we in Nederland beschermd zijn tegen infectieziekten. En ook wat de invloed is van onze leefomgeving en leefstijl op onze gezondheid. Aan het onderzoek doen duizenden mensen mee.

Met de kennis uit het PIENTER-onderzoek leren we hoe we de gezondheid van de Nederlandse bevolking kunnen verbeteren. Het onderzoek bestaat sinds 1996 en is al drie keer eerder uitgevoerd.

Meer informatie over de eerdere rondes van PIENTER vindt u op www.rivm.nl/pienter.

Direct naar: Flyers in meerdere talen

Wat is het PIENTER-onderzoek?

Dankzij PIENTER leren we veel over de bescherming tegen infectieziekten in de Nederlandse bevolking op dit moment. Door dit te vergelijken met eerdere onderzoeken, kunnen we zien of de gezondheid van mensen verandert. Ook komen er steeds weer nieuwe infectieziekten en vaccinaties bij. Met het PIENTER-onderzoek kunnen we zien hoe goed de vaccinaties werken. En hoe goed mensen beschermd zijn tegen (voor Nederland nieuwe) infectieziekten. Deze ronde onderzoeken we ook de invloed van leefomgeving en leefstijl op de gezondheid.

Wie kan meedoen aan het PIENTER 4-onderzoek?

We hebben door loting een groep mensen uit heel Nederland uitgenodigd om mee te doen aan het onderzoek. Dit noemen we een steekproef. In deze groep zitten mensen van alle leeftijden en uit het hele land. Het maakt niet uit of iemand gezond of minder gezond is en of iemand gevaccineerd is of niet. Zo lijkt de groep die meedoet goed op alle mensen in Nederland. De mensen die zijn uitgenodigd hebben een brief van het RIVM ontvangen. In totaal zullen er rond de 8.000 mensen meedoen aan PIENTER 4.

Heeft u een brief met een uitnodiging ontvangen en u wilt zich aanmelden voor PIENTER 4? Dat kan via de onderstaande aanmeldknop hieronder:

Aanmelden

In uw uitnodigingsbrief staan de gegevens die u nodig heeft voor het aanmelden, zoals uw persoonlijke uitnodigingsnummer. Heeft u bij uw uitnodiging een papieren antwoordkaart ontvangen? Dan kunt u ook deze naar ons terugsturen met de bijbehorende retourenvelop. U hoeft zich dan niet via de site aan te melden.

Hoe ziet het onderzoek eruit?

In het PIENTER 4-onderzoek vragen we deelnemers om vragenlijsten in te vullen en lichaamsmateriaal af te nemen.

Er zijn twee groepen deelnemers: een zelfafnamegroep en een huisbezoekgroep. In de uitnodigingsbrief staat voor welke groep iemand uitgenodigd is. Hoe het onderzoek eruitziet, verschilt per groep.

Deelnemers in de zelfafnamegroep:

  • Nemen zelf thuis met een vingerprikje wat bloed en met een stripje 2 keer wat neusvocht af.
  • Vragen we na 12 maanden om dit te herhalen.
  • Vullen op drie momenten een vragenlijst in.
  • Voor kinderen jonger dan 1 jaar komt er een onderzoeksmedewerker thuis voor de afnames.

Deelnemers in de huisbezoekgroep:

  • Krijgen een onderzoeksmedewerker op huisbezoek die een beetje bloed, speeksel, 2 keer neusvocht en neusslijm zal afnemen.
  • Vragen we om vóór een huisbezoek zelf thuis een beetje ontlasting en urine op te vangen.
  • Na 12 maanden vragen we hen om zelf thuis met een vingerprikje wat bloed, met een stripje 2 keer wat neusvocht af te nemen en om een beetje ontlasting op te vangen.
  • Vullen op drie momenten een vragenlijst in.

Duur van het onderzoek

Het PIENTER 4-onderzoek loopt van 2026 tot 2028. Voor deelnemers duurt het onderzoek 12 maanden. In het eerste jaar zullen we per maand verschillende mensen uitnodigen om mee te doen aan het onderzoek.

Resultaten PIENTER 4

Verschillende onderzoekers zullen de ingevulde vragenlijsten en lichaamsmaterialen van deelnemers gebruiken om onderzoek te doen naar de bescherming tegen infectieziekten en de invloed van de leefomgeving en leefstijl op de gezondheid. Deze kennis levert belangrijke informatie op over hoe we het beste de gezondheid van de Nederlandse bevolking kunnen verbeteren.

Het kan langere tijd duren voordat de resultaten van deze verschillende onderzoeken bekend worden. Zodra er resultaten van het onderzoek bekend zijn, plaatsen we de samenvatting op deze webpagina. Daarnaast schrijven we de resultaten op in wetenschappelijke artikelen en in adviezen voor beleid. Lees meer over de resultaten van eerdere rondes van het PIENTER-onderzoek.

Video’s

Animatie PIENTER 4

Voice-over: De uitnodiging voor het PIENTER-onderzoek.
U heeft thuis een brief ontvangen waarin u of uw kind wordt uitgenodigd voor het pienter onderzoek van het RIVM.
In dit onderzoek kijken we hoe goed we in Nederland beschermd zijn tegen infectieziekten.
Ook onderzoeken we de invloed van onze leefomgeving en leefstijl op onze gezondheid.
Dit onderzoek voeren we sinds 1996 iedere tien jaar uit.
Het gaat om infectieziekten waar al langer een vaccinatie tegen bestaat, zoals mazelen of kinkhoest.
Maar we kijken ook naar infectieziekten die nieuw zijn in Nederland, zoals corona of westnijlkoorts.
We nodigen mensen uit van alle leeftijden, verspreid over het hele land.
Het maakt niet uit of iemand gezond of minder gezond is.
Ook maakt het niet uit of iemand gevaccineerd is of niet.
Met de resultaten van het onderzoek kunnen we ziekten in de toekomst nóg beter voorkomen en bestrijden.
Door mee te doen levert u dus een belangrijke bijdrage aan de volksgezondheid.

Wat kunt u verwachten van het onderzoek?
Het onderzoek begint met uw toestemming.
Daarmee stemt u in met deelname aan het onderzoek.
Als u meedoet, vragen we u om in een periode van twaalf maanden drie keer een vragenlijst in te vullen en twee keer lichaamsmateriaal aan ons op te sturen.
Dat is bloed en neus vocht, maar kan ook speeksel, neus, slijm, urine of ontlasting zijn.
Welk lichaamsmateriaal we van u vragen, hangt af van de onderzoeksgroep waarvoor u bent uitgenodigd.
Dit staat in uw uitnodigingsbrief.
Deze lichaamsmaterialen onderzoeken we op antistoffen en factoren die van invloed kunnen zijn op uw gezondheid.
Deze gegevens koppelen we aan de gegevens uit de vragenlijst om onderzoek mee te doen.
Als dank voor uw deelname ontvangt u twee keer een VVV-bon van vijfentwintig euro.
Helpt u ook mee om Nederland nog gezonder te maken?
Ga voor meer informatie over het PIENTER onderzoek naar rivm.nl/pienter4

Logo: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Video PIENTER-onderzoek

In deze video wordt uitgelegd wat het PIENTER-onderzoek inhoudt en waarom het belangrijk is.

Voice-over: Het PIENTER-onderzoek. Wat is het PIENTER-onderzoek?

Fiona van der Klis, projectleider PIENTER-onderzoek: Het PIENTER-onderzoek bekijkt hoe goed Nederland beschermd is tegen infectieziekten, en wat het effect is van de leefomgeving en de leefstijl op de gezondheid. Het bestaat sinds 1996 en wordt om de tien jaar uitgevoerd. Er doen duizenden mensen mee, van alle leeftijden, jong tot oud, in Nederland en in Caribisch Nederland.

Voice-over: Waarom is het PIENTER-onderzoek belangrijk?

Fiona: Dagelijks komen mensen in aanraking met ziekteverwekkers, zoals virussen, bacteriën en schimmels. Die kunnen ook infectieziekten veroorzaken waar mensen soms ernstig ziek van kunnen worden. Het PIENTER-onderzoek bekijkt de bescherming tegen infectieziekten en onderzoekt wat de risicofactoren zijn voor het oplopen van een besmetting. Ook onderzoeken we hoe goed de vaccinaties beschermen tegen infectieziekten. Naast infectieziekten is ook de leefomgeving en de leefstijl van belang. Immers, dat heeft ook een effect op de gezondheid. Daarom zullen we in deze vierde ronde daar veel aandacht aan besteden. De resultaten van het PIENTER-onderzoek leveren een bijdrage aan de verbetering van de volksgezondheid in Nederland.

Voice-over: Hoe werkt het onderzoek?

Fiona: We vragen de deelnemers of ze een vragenlijst willen invullen en of ze bepaalde lichaamsmaterialen willen afstaan, zoals wat bloed, speeksel en neusvocht. En in die materialen zullen we hier op het laboratorium vele testen uitvoeren, zoals testen om antistoffen aan te tonen tegen infectieziekten. De uitslagen worden vervolgens gekoppeld met de gegevens in de vragenlijst, en dat gebruiken we om te bepalen waar er kwetsbare groepen zitten in de bevolking en wat de risicofactoren zijn. We bewaren de gegevens voor langere tijd, zodat we later nog meer en aanvullend onderzoek kunnen doen. Alle gegevens worden veilig bewaard.

Voice-over: Wat gebeurt er met de resultaten?

Fiona: De resultaten uit de eerdere rondes van PIENTER zijn gebruikt om het vaccinatieprogramma te evalueren, en waar mogelijk ook te verbeteren. Het vaccinatieprogramma wordt soms aangepast. Er zijn andere leeftijden waarop we vaccineren, of er komen vaccinaties bij. En het PIENTER-onderzoek kan de effecten daarvan in de bevolking monitoren. Ook kunnen we onderzoek doen welke groepen minder goed beschermd zijn en de effecten van verschillende maatregelen zien. Eigenlijk is PIENTER een soort vinger aan de pols wat bescherming betreft tegen infectieziekten in de bevolking. De resultaten gebruikt het RIVM om advies te geven aan de Gezondheidsraad en aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en leveren daarmee een bijdrage aan het verbeteren van de volksgezondheid in Nederland.

Voice-over: Meer weten over het PIENTER-onderzoek? Rivm.nl/pienter.

Logo Rijksoverheid. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en sport. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.

Flyer PIENTER in meerdere talen

This information in English